РусҚаз

Электролиз

Химия · 11-сынып · Электрохимия · Сабақ 3 / 4

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Электролиз». Талдап көрейік. Электролиз — сорғы суды тауға қарай ағуға мәжбүрлегендей, электр тогы жүруге мәжбүрлейтін химиялық реакция. Ерітінді арқылы ток өткізесің, сонда бір электродта металл қабаты өседі, ал екіншісінде газ көпіршіктері жүгіреді. Алюминийді, хлорды және аса таза мысты осылай алады, сондай-ақ әшекейлерді күміс немесе алтынның жұқа қабатымен де осылай қаптайды.

Электролиз — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Электролизсіз қазіргі электроника жоқ: процессорлардың ішіндегі және платалардағы мыс жолақтарды дәл осылай, қабат-қабатпен өсіреді. Электролиз арқылы дата-орталықтардың сымдарына арналған таза мысты, ұшақтар мен зымырандарға арналған алюминийді алады, ал су электролизерлері таза энергетикаға сутек береді. Аккумуляторлар мен чиптерге арналған металдарды өндіретін салаларға осы үдерісті түсінетін адамдар қажет, өйткені әрбір артық ампер — энергия мен ақша. Жасанды интеллект режимді формула бойынша есептейді, бірақ нақты ваннада не дұрыс жүрмей жатқанын шешіп, нәтижені тексеру тек үдерістің химиясын түсінетін адамның қолынан келеді.

Электролиз — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Сыртқы ток көзі электрондарды бір электродқа айдап, екіншісінен алып кетеді. Катодта, яғни минуста, бөлшектер электрон қабылдайды — бұл тотықсыздану, және онда металл немесе сутек бөлінеді. Анодта, яғни плюста, бөлшектер электрон береді — бұл тотығу, және онда хлор немесе оттек бөлінеді. Нақты не бөлінетіні ерітіндіге байланысты: мыс пен күміс катодқа өздері шөгеді, ал натрий сияқты белсенді металдар болғанда судан сутек бөлінеді.

Электролиз — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Электролиздің сандық заңдарын он тоғызыншы ғасырдың отызыншы жылдарында ағылшын ғалымы Майкл Фарадей ашты. Ол кедей отбасында өсіп, кітап түптеушінің шәкірті болып жұмыс істеді және өзі түптеген кітаптардан білім алды. Біз әлі күнге дейін қолданып жүрген сөздерді — электрод, анод, катод, ион және электролит сөздерін әріптестерімен бірге енгізген дәл Фарадей еді.

Электролиз — Аздап тарих

Формула: заттың массасы

Катодта мыстың бір атомы пайда болуы үшін оған екі электрон әкелу керек, сондықтан мыстың массасы ерітінді арқылы қанша электрон өткеніне тікелей байланысты. Ал бұл санды заряд анықтайды: ку тең и көбейтілген тэ-ға, яғни ампермен берілген ток күшін секундпен берілген уақытқа көбейтсек, кулон шығады. Осыдан Фарадей заңы шығады: эм тең үлкен эм көбейтілген и мен тэ-ға, бөлінген зэт пен эф-тің көбейтіндісіне. Мұндағы эм — граммен берілген заттың массасы, үлкен эм — грамм бөлінген мольмен берілген молярлық масса, зэт — бір бөлшекке қанша электрон керек екені, ал эф — Фарадей тұрақтысы, моль үшін тоқсан алты мың бес жүз кулон, бір моль электронның заряды. Ток күшін немесе уақытты екі есе арттырсаң — мыс та екі есе көп шығады.

  • m = M · I · t / (z · F)m — бөлінген заттың массасы, г
    M — заттың молярлық массасы, г/моль
    I — ток күші, А
    t — уақыт, с
    z — бір бөлшекке келетін электрондар саны, —
    F — Фарадей тұрақтысы, 96 500, Кл/моль
  • q = I · tq — өткен заряд, Кл
    I — ток күші, А
    t — уақыт, с

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда ас тұзының ерітіндісі құйылған және екі графит электроды бар ванночка тұр, ток көзі әзірге өшірулі, ток күші бір ампер, уақыт нөл. Қара: мұндай ерітіндіде катодта сутек, ал анодта хлор бөлінеді, металл мүлдем жоқ, — ал саған катодта нөл бүтін жүзден алпыс төрт грамм мыс алу керек. Ол үшін қандай ерітінді керек екенін ойлан, содан кейін мыстың молярлық массасы мен оның электрондар санын тауып, Фарадей заңынан ток күші мен уақыттың көбейтіндісі қандай болуы керек екенін шығар. Ток күші мен уақытты қойып, ток көзін қос та, қанша мыс шыққанын тексер. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, мен жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

Катодта 0,64 г мыс алыңыз (дәлдігі ±0,01 г).
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Электрохимия

  1. Металдардың белсенділік қатары
  2. Гальваникалық элемент және батарейка
  3. Электролиз
  4. Коррозия