РусҚаз

Неге жіктейміз

Биология · 7-сынып · Систематика · Сабақ 1 / 4

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Неге жіктейміз». Талдап көрейік. Систематика — тірі ағзалардың алуан түрлілігі және оларды топтарға қалай бөлу туралы ғылым. Бұл үлкен кітапхана сияқты: кітаптар үйіліп жатса, ештеңе таба алмайсың, ал олар бөлімдер мен сөрелерге қойылса, керегін бір минутта табасың. Ғалымдар шамамен екі миллион түрді сипаттаған, ал Жер бетінде олар бірнеше есе көп, сондықтан тәртіпсіз болмайды.

Неге жіктейміз — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Систематика бұрыннан белгілі емдік өсімдіктер мен саңырауқұлақтардың туыстарынан жаңа дәрілер іздеуге, сирек түрлерді бақылауға және қауіпті зиянкесті немесе ауру тасымалдаушыны уақытында байқауға көмектеседі. Бүгінде түрлерді бір тамшы судағы немесе бір уыс топырақтағы ДНҚ арқылы анықтайды, ал жасанды интеллекті бар қосымшалар өсімдікті немесе құсты фотосуреттен таниды. Бірақ мұндай бағдарламалар қателеседі, сондықтан ағзаның дұрыс анықталғанын тексеру, жаңа түрді сипаттау және кімнің кімге туыс екенін түсіну тек систематиканы түсінетін адамның қолынан келеді. Генетиктер, экологтар, инфекционист дәрігерлер және биотехнологтар бұл жүйені күн сайын пайдаланады.

Неге жіктейміз — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Жіктеу жасанды және табиғи болады. Жасанды жіктеу бір ыңғайлы белгі бойынша бөледі — суда тіршілік етеді, ұшады, улы, — сонда акула, дельфин және пингвин бір топқа түсіп қалады, ал олардың құрылысы мүлде әртүрлі. Табиғи жіктеу құрылыстың көп белгісін ескереді — дене жабынын, тыныс алуын, төлін қоректендіруін — және туыстықты, яғни ортақ шығу тегін көрсетеді. Бүгінде оны әртүрлі ағзалардың ДНҚ-сын салыстыру арқылы нақтылайды.

Неге жіктейміз — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Жануарларды топтарға бөлуге алғашқылардың бірі болып ежелгі грек философы Аристотель әрекет жасады: ол жүздеген жануарды сипаттап, оларды, мысалы, қаны бар және қансыз деп бөлді. Көп ғасырдан кейін, он сегізінші ғасырда, швед ғалымы Карл Линней сатыларды және түрлердің қос атауларын енгізді, бірақ оның аталықтар санына негізделген өсімдіктер жүйесі әлі де көп жағынан жасанды болды. Табиғи жүйе Чарлз Дарвиннің еңбектерінен кейін, ұқсастық туыстықты білдіретіні белгілі болған кезде қалыптасты.

Неге жіктейміз — Аздап тарих

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда тоғыз жануардың карточкасы жатыр — акула, дельфин, пингвин, ұшқыш балық, жарқанат, бүркіт, балшық секіргіш, түйеқұс және гепард — және табиғи жүйенің үш қорабы бар: балықтар, құстар, сүтқоректілер. Барлық карточкаларды дене құрылысы бойынша орналастыр: әр жануар үшін өзіңнен сұра — денесі немен жабылған, немен тыныс алады және төлін сүтпен қоректендіре ме. Аяқтаған соң мекендейтін ортасы бойынша жасанды жүйені қосып, кімнің кіммен бірге түскенін салыстыр да, бұл бөлудің неге жасанды екенін ойлан. Бірдеңе түсініксіз қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, мен жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

9 жануарды дене құрылысы бойынша кластарға бөліңіз — балықтар, құстар, сүтқоректілер. Содан кейін «орта бойынша» жасанды жүйені қосып, салыстырыңыз.
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Систематика

  1. Неге жіктейміз
  2. Рангтер: түрден патшалыққа дейін
  3. Қос атаулар
  4. Анықтауыш және тіршілік ағашы