Бұл не?
Сабақтың тақырыбы — «Графиктік тәсіл». Талдап көрейік. Картадағы екі жолды елестет: олар қиылысатын жер екеуіне де бірдей тиесілі. Жүйенің әр теңдеуі — осындай жол, координаталық жазықтықтағы түзу. Жүйенің шешімі — түзулер кездесетін нүкте, ал графиктік тәсіл оны жай ғана көзге көрсетеді.
Бұл не үшін керек?
Жүргізушісіз көлік екі камерадан шыққан көру сәулелерінің қай жерде қиылысатынын тауып, кедергіге дейінгі қашықтықты бағалайды. Үш өлшемді сканерлер, толықтырылған шындық жүйелері және қоймалардағы роботтар да осылай жұмыс істейді. Графиктер инженер мен талдаушыға есептің шешімі бар-жоғын және оның шамамен қай жерде жатқанын бір қарағаннан көруге көмектеседі. Жасанды интеллект кез келген графикті салады, бірақ қиылысу нақты әлемде нені білдіретінін түсіну және жауапты дәл есептеумен тексеру — адамның жұмысы.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Түзуді жүргізу үшін оның екі нүктесі жеткілікті: екі ыңғайлы иксті алып, олар үшін игректі есептейміз де, алынған нүктелер арқылы сызық жүргіземіз. Екі түзуді де осылай салып, олардың қалай орналасқанына қараймыз. Қиылысса — шешім біреу, параллель болса — шешім жоқ, беттессе — шешім шексіз көп. Көз тор көзінің бір бөлігіне қателесуі мүмкін, сондықтан табылған жұпты міндетті түрде екі теңдеуге қойып тексереді.
Аздап тарих
Теңдеулерді жазықтықтағы сызықтармен байланыстыруды француз философы әрі математигі Рене Декарт ойлап тапқан: он жетінші ғасырда жарық көрген «Геометрия» еңбегінде ол әр сызыққа теңдеуді, ал әр теңдеуге сызықты сәйкестендіруге болатынын көрсеткен. Шамамен сол уақытта осы идеяға Пьер Ферма да тәуелсіз түрде келген. Содан бері алгебра мен геометрия бір-біріне көмектесе бастады, ал тікбұрышты координаталар жүйесін декарттық деп атайды.
Практикада не істейміз?
Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда минус алтыдан алтыға дейінгі координаталық жазықтық және жүйе тұр: икс қосу игрек беске тең — бірінші түзу, екі икс минус игрек төртке тең — екінші түзу. Қазір бірінші түзудің нүктелер режимі қосулы: екі ыңғайлы иксті таңдап, игректі есепте де, екі нүктені де белгіле. Содан кейін екінші түзуге ауысып, дәл солай істе. Екі түзу де салынғанда, олардың қиылысатын жерін тап, осы нүктені белгілеп, оны екі теңдеуге қойып тексер. Бірдеңе түсініксіз қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.