РусҚаз

Жай сандар

Математика · 5-сынып · Натурал сандар · Сабақ 3 / 4

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Жай сандар». Талдап көрейік. Конструктордың кішкентай кірпіштерден құрастыруға болатын бөлшектері бар, ал одан әрі бөлшектенбейтін кірпіштердің өзі де бар. Жай сандар — осындай кірпіштер: олардың дәл екі бөлгіші бар, бір және санның өзі. Мысалы, жеті тек бірге және жетіге бөлінеді, ал он екі кішірек сандардан құралады — ол құрама сан.

Жай сандар — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Орасан зор жай сандар бүкіл интернетті күзетеді: сатып алуларды, хат алмасу мен құпиясөздерді қорғайтын шифрлау алгоритмдері соларға құрылған, сондықтан үлкен санды көбейткіштерге жіктеу қиын болуы өте маңызды. Жай сандарды кездейсоқ сандар генераторларында, бағдарламалардың ішіндегі хеш-кестелердің құрылысында, тіпті механизмдердің тісті дөңгелектерін есептеуде де пайдаланады. Жасанды интеллект сандарды кез келген адамнан жылдам тексере алады, бірақ сенімді қорғаныс ойлап тауып, оның әлсіз жерін түсіне алатын — сандардың қалай құрылғанын білетін адамдар ғана. Киберқауіпсіздік пен криптографияның мұндай мамандарына сұраныс өте жоғары.

Жай сандар — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Жүзге дейінгі барлық жай санды табу үшін електі пайдаланады: бірден басқа ең кіші сызылмаған санды аламыз — ол жай сан, және оған еселі сандардың бәрін сызып тастаймыз. Содан кейін келесі сызылмаған санды алып, қайталаймыз. Құрама сандар електе тұрып қалады, ал жай сандар өтіп кетеді. Бір — ерекше сан: оның бір ғана бөлгіші бар, сондықтан ол жай да емес, құрама да емес.

Жай сандар — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Електі мысырлық Александрияда өмір сүріп, оның әйгілі кітапханасын басқарған грек ғалымы Эратосфен ойлап тапқан. Ол басқа нәрсемен де атағы шықты: екі қаладағы көлеңкелердің ұзындығы бойынша бүкіл Жердің өлшемін едәуір дәл есептей алды. Ал одан да ертерек Евклид жай сандардың шексіз көп екенін дәлелдеген.

Жай сандар — Аздап тарих

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда бірден жүзге дейінгі сандар кестесі тұр — бұл Эратосфен елегі, және онда жетпіс төрт құрама санның бәрін сызып тастау керек. Жай сан бола алатын ең кіші саннан баста, оны белгіле де, оған қандай сандар еселі екенін ойла, — оларды сызып тастауға болады. Содан кейін келесі сызылмаған санды тауып, қайтала. Байқа, осы кезде көп сандар сызылып қойған, — неліктен екенін және жұмысты қай сәтте аяқтауға болатынын ойлап көр. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

Електі елеңіз: 100-ге дейінгі барлық құрама сандарды сызып тастаңыз.
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Натурал сандар

  1. Амалдар реті
  2. Бөлінгіштік
  3. Жай сандар
  4. ЕҮОБ және ЕКОЕ