РусҚаз

Сызықтық теңсіздіктер: жауап — сәуле

Математика · 9-сынып · Теңсіздіктер · Сабақ 1 / 4

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Сызықтық теңсіздіктер: жауабы — сәуле». Талдап көрейік. Теңдеу «неге тең?» деп сұрайды, ал теңсіздік — «қашан үлкен немесе кіші?» деп сұрайды. Мысалы, «лифтке сегіз адамнан артық сыймайды» — бұл теңсіздік, және оған бір сан емес, көп сан сәйкес келеді. Сондықтан сызықтық теңсіздіктің жауабы — сан түзуіндегі тұтас сәуле, шекарадан бір жаққа қарай жатқан барлық сандар.

Сызықтық теңсіздіктер: жауап — сәуле — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Кез келген инженерлік есептің дерлік бәрі — шектеулер: тоқ рұқсат етілгеннен аспауы керек, чиптің температурасы сындыдан төмен болуы керек, зымыранның массасы шекті мәннен жоғары болмауы керек, ұшқышсыз аппараттың жылдамдығы қауіпсіз шекте болуы керек. Жасанды интеллект мұндай теңсіздіктерді лезде шешеді, бірақ нақты әлемнің шектеулерін дұрыс жазу және жауаптың мағынасы бар екенін тексеру — адамның ісі. Шатастырылған таңба күйіп кеткен құрылғыға немесе апатқа әкелуі мүмкін. Теңсіздіктермен сенімді жұмыс істейтін адам рұқсат етілгеннің шекарасы қай жерден өтетінін түсінеді — ал бұл энергетикада да, ғарышта да, медицинада да бағаланады.

Сызықтық теңсіздіктер: жауап — сәуле — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Теңдеу сияқты дерлік шешеміз: қосылғыштарды қарама-қарсы таңбамен екінші бөлікке көшіреміз, ұқсас мүшелерді біріктіреміз және икстің алдындағы коэффициентке бөлеміз. Басты тұзақ: теріс санға көбейткенде немесе бөлгенде теңсіздіктің таңбасы керісінше ауысады — өйткені, мысалы, екі бірден үлкен, ал минус екі минус бірден кіші. Егер таңба қатаң болса, яғни «үлкен» немесе «кіші», шекара жауапқа кірмейді: түзудегі нүкте ойылған, жақша дөңгелек. Егер қатаң емес болса, яғни «үлкен немесе тең» немесе «кіші немесе тең», шекара кіреді: нүкте боялған, жақша квадрат.

Сызықтық теңсіздіктер: жауап — сәуле — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Бізге үйреншікті «үлкен» және «кіші» таңбаларын ағылшын математигі Томас Хэрриот енгізді, және олар оның қайтыс болғаннан кейін, 1631 жылы басылған кітабында пайда болды. Ал «үлкен немесе тең» және «кіші немесе тең» таңбалары кейінірек, он сегізінші ғасырда қолданысқа енді. Оған дейін математиктер мұндай шарттарды ұзын сөздермен жазған.

Сызықтық теңсіздіктер: жауап — сәуле — Аздап тарих

Формула: сызықтық теңсіздік

Кез келген сызықтық теңсіздік көшірулер мен ықшамдаулардан кейін қарапайым түрге келеді: а икс бэ-дан үлкен, немесе басқа таңбамен. Шешімді былай оқимыз: егер а нөлден үлкен болса, онда икс бэ бөлу а-дан үлкен; ал егер а нөлден кіші болса, онда бөлгенде таңба керісінше ауысады, және икс бэ бөлу а-дан кіші. Мұнда икс — белгісіз, а — икстің алдындағы коэффициент, бэ — оң жақтағы сан, бұлар жай ғана бірліксіз сандар. Егер бэ-ны арттырсақ, сәуленің шекарасы жылжиды, ал а-ның таңбасын өзгертсек, сәуле басқа жаққа бұрылады. Сондықтан бөлмес бұрын әрқашан коэффициенттің таңбасына қара.

  • a·x > ba — x алдындағы коэффициент, —
    x — белгісіз, —
    b — бос мүше, —
  • a > 0: x > b/a; a < 0: x < b/ab/a — сәуленің шекарасы, —

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда үш теңсіздіктің біріншісі, ал төменде — сан түзуі тұр, онда сен жауапты саласың: шекараны, сәуленің бағытын және нүктенің түрін таңдайсың. Қазір түзуде «икс нөлден үлкен» деген жауап тұр, және ол әзірге шешіммен сәйкес келмейді. Теңсіздікті ойша немесе дәптерде шеш, бөлгенде таңбаны қадағала және өзіңді сынама нүктемен тексер: сәулеңнен бір санды қойып, теңсіздіктің дұрыс-бұрыстығына қара. Содан кейін екінші және үшінші теңсіздікке өт — екіншісінде теріс коэффициентке мұқият бол. Егер бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, мен жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

Үш теңсіздікті шешіп, әрқайсысының жауабын төменгі түзуде салыңыз: шекара, сәуленің бағыты және нүктенің түрі.
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Теңсіздіктер

  1. Сызықтық теңсіздіктер: жауап — сәуле
  2. Парабола бойынша квадрат теңсіздіктер
  3. Интервалдар әдісі: таңбалар жыланы
  4. Теңсіздіктер жүйесі: ортақ бөлік