РусҚаз

Паскаль үшбұрышы

Математика · 9-сынып · Комбинаторика · Сабақ 4 / 4

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Паскаль үшбұрышы». Талдап көрейік. Текшелерден жасалған балалар пирамидасын немесе әр бұлақ бір саты төменде көршілерімен қосылатын сатылы сарқыраманы елестет. Паскаль үшбұрышы — тау пішініндегі қарапайым сандық кесте: шеттерінде бірлер тұрады, ал ішіндегі әр сан жоғарыдағы екі көршісін қосқаннан туады. Осы әсем пирамидада таңдау мен кездейсоқтық туралы мыңдаған күрделі есептің дайын жауаптары жасырылған.

Паскаль үшбұрышы — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Он жылдан кейін нейрожелілер аса күрделі чиптерді жобалайтын, дата-орталықтардағы энергияның таралуын есептейтін және дрондар үйірін басқаратын болады. Осы міндеттердің бәрінде алгоритмдер байланыстардың, маршруттардың және деректерді қорғау кодтарының комбинацияларын іріктейді, ал Паскаль коэффициенттері есептеулердің дәл негізінде жатыр. Жасанды интеллект кез келген жолды лезде есептеп береді, бірақ міндетті қою, қорғалған желінің архитектурасын жоспарлау және жүйенің физикалық логикасын тексеру әрқашан дискретті математиканы терең түсінетін адамның еншісінде.

Паскаль үшбұрышы — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Үшбұрыштың әр жолы біз таңдау жасайтын заттардың санына, ал жолдағы орын таңдалған заттардың санына сәйкес келеді. Нұсқалар санын білу үшін бізге енді алып факториалдарды көбейтудің және ұзын бөлшектерді қысқартудың қажеті жоқ. Біз жай ғана төбеден төмен қарай жүріп, көрші сандардың жұптарын қосамыз, ал жауап жолдардың табиғи тармақталуының арқасында өздігінен пайда болады.

Паскаль үшбұрышы — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Бұл сызбаны ежелгі Үндістанда, Қытайда және Персияда Еуропадан жүздеген жыл бұрын білгенімен, оның қасиеттерін егжей-тегжейлі зерттеп, оған тұтас трактат арнаған он жетінші ғасырдағы француз ғалымы Блез Паскаль болды. Паскаль бұл сандарды құмар ойындар мен ықтималдықтар теориясымен байланыстырып, қазіргі комбинаториканың бастауын қалады.

Паскаль үшбұрышы — Аздап тарих

Формула: үшбұрыштағы қосу

Бұл формула пирамиданың жаңа элементінің туу заңын көрсетеді. Эн заттан ка затты таңдау тәсілдерінің саны екі нұсқаның қосындысына тең: егер ерекше зат іріктемеге кірмесе, бүкіл топты қалған заттардан толықтырамыз, ал кірсе — бізге бір зат кем толықтыру қалады. Эн әрпі жолдың нөмірін немесе заттардың жалпы санын, ал ка әрпі — жолдағы орынның нөмірін немесе біздің топтың өлшемін білдіреді. Эн-ді арттырып, бір жол төмен түссек, мүмкін комбинациялар саны қарқынды өседі.

  • Cₙᵏ = Cₙ₋₁ᵏ⁻¹ + Cₙ₋₁ᵏCₙᵏ — n-нен k бойынша терулер саны, —
    n — элементтердің жалпы саны, яғни жол нөмірі, —
    k — таңдалатын элементтер саны, яғни баған нөмірі, —

Формула: терулердің симметриясы

Симметрия заңы Паскаль үшбұрышының айнадай болу әдемі қасиетін көрсетеді. Себетке бес алманың үшеуін таңдау — үстелде екі алманы қалдырумен дәл бірдей, сондықтан мұндай тәсілдердің саны бірдей. Мұнда эн әрпі жолдың нөмірін береді, ал ка және эн минус ка әріптері шеттерден бірдей қашықтықтағы орындарды көрсетеді. Заттардың жалпы саны артқанда жолдың ортасы әрқашан ең үлкен сан болып шығады, ал шеттері бір болып қала береді.

  • Cₙᵏ = Cₙⁿ⁻ᵏCₙᵏ — n-нен k бойынша терулер саны, —
    n — заттардың жалпы саны, —
    k — таңдалған заттардың саны, —

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Экранда алдыңда Паскаль үшбұрышы: алғашқы жолдары толтырылған, ал төменгі деңгейлері сұрақ белгілерімен жасырылған. Сенің міндетің — әр бос ұяшықтың үстіндегі көрші жұптарды ұқыпты қосып, сандарды жетінші жолға дейін қадамдап ашу. Есіңде болсын, жолдар мен олардағы элементтерді санау әрқашан нөлден басталады, ал шеттерде үнемі бірлер тұрады. Жетінші жол толық ашылғанда, жеті баланың ішінен үш кезекшіден тұратын топты таңдауға қажетті орынды тауып, соны бас. Егер бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, мен жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

Барлық сандарды ашып, үшбұрышты 7-жолға дейін толықтырыңыз. Содан кейін 7 оқушыдан 3 кезекшіні таңдау тәсілдерінің санын басыңыз.
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Комбинаторика

  1. Көбейту ережесі
  2. Ауыстырулар
  3. Терулер
  4. Паскаль үшбұрышы