Бұл не?
Сабақтың тақырыбы — «Ұяшықтарға сілтемелер». Талдап көрейік. Формуладағы сілтеме — санды алатын ұяшықтың мекенжайы, «көрші жәшіктен алма ал» деген жазбадағы мекенжай сияқты. Егер жазбаны бір сөре төмен ауыстырсаң, «көрші жәшік» те төмен болып шығады — бұл салыстырмалы сілтеме. Ал егер «бірінші нөмірлі жәшік» деп нақты мекенжай жазсаң, жазбаны қайда қойсаң да, ол өзгермейді — бұл абсолютті сілтеме.
Бұл не үшін керек?
Нақты кестелерде мыңдаған жол болады: әртүрлі валютадағы тауар бағалары, робот датчиктерінің көрсеткіштері, әр сервердің электр энергиясын тұтынуы. Ешкім әр жол үшін формула жазбайды — біреуін жазып, барлығына созады, ал валюта бағамы немесе тариф сияқты ортақ тұрақтыларды бір ұяшықта ұстайды. Он жылдан кейін жасанды интеллект мұндай модельдерді секундтарда құратын болады, бірақ бір сілтемедегі қате мыңдаған нәтижені үнсіз бүлдіреді, және оны тек сілтемелердің қалай жылжитынын түсінетін адам ғана байқайды. Қаржыгерлер, деректер талдаушылары мен инженерлер дәл тексеруге болатын сенімді есептеулер құра білгені үшін бағаланады.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Бағдарлама сілтемені нақты мекенжай ретінде емес, ығысу ретінде есте сақтайды: «сол жолдағы бір баған солға». Сондықтан төмен көшіргенде үшінші жолдағы формула төртінші жолға қарай бастайды, және солай әрі қарай. Әріптің немесе цифрдың алдындағы доллар белгісі: «мұны жылжытпа», дейді. Егер бағанды да, жолды да бекітсе, сілтеме абсолютті болады және әрқашан бір ұяшықты көрсетеді; егер тек біреуін ғана бекітсе, сілтеме аралас болады.
Аздап тарих
Салыстырмалы сілтемелер идеясы алғашқы электрондық кестелермен бірге пайда болды: ВизиКалк бағдарламасын жасаушылар, Дэн Бриклин мен Боб Фрэнкстон, пайдаланушыға бір формуланы көп жолға көшіру керек екенін бірден түсінді. Кейін кестелерде абсолютті сілтемелерге арналған ыңғайлы доллар белгісі орнықты, және бүгінде ол Эксельде де, Гугл Кестелерде де, ЛибреОфис Калкта да бірдей жұмыс істейді. Осылайша бір кішкентай келісім жүздеген миллион адамның ортақ тіліне айналды.
Практикада не істейміз?
Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда «Прайс» парағы: B1 ұяшығында доллардың еуроға бағамы жазылған, B бағанында — бес тауардың долларымен берілген бағалары, ал еуромен бағаларға арналған C бағаны әзірге бос. C3-ті таңдап, бағам ұяшығын пайдаланып, құлаққаптың бағасын еуроға аударатын формула жаз. Содан кейін формуланы C7-ге дейін созу үшін «Толтыру ↓» батырмасын бас та, C4-ке қара: сілтемелер енді нені көрсетіп тұр? Қай сілтеме төмен жылжуы керек екенін, ал қайсысы әрқашан бағамға қарап тұруы керек екенін ойлан да, оны «$» батырмасымен бекіт. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.