Бұл не?
Сабақтың тақырыбы — «Формулалар». Талдап көрейік. Электрондық кесте әр ұяшығының үйдегі пәтер сияқты өз мекенжайы бар үлкен торкөз дәптерге ұқсайды: бағанның әрпі мен жолдың нөмірі, мысалы, B2. Бірақ дәптерден айырмашылығы, ұяшық өзі санай алады: оған формула жазсаң — дайын жауапты көрсетеді. Кез келген санды өзгертсең — барлық жауап лезде қайта есептеледі.
Бұл не үшін керек?
Кестелер — бүкіл әлемдегі бухгалтерлердің, инженерлердің, ғалымдардың және менеджерлердің жұмыс тілі: Microsoft Excel мен Google Кестелерде компаниялардың бюджетін, дата-орталықтардың энергия шығынын, зертханалық тәжірибелердің нәтижелерін есептейді. Он жылдан кейін жасанды интеллект кестелерді өзі толтырып, есептеулер ұсынатын болады, бірақ әр санның қайдан шығатынын түсініп, формула басқа жерге сілтеме жасағанын біреу байқауы керек. Ұяшықтарды формулалармен байланыстыра алатын адам кестені тірі модельге айналдырады: бағаны өзгертесің — және бүкіл жоба қалай өзгеретінін бірден көресің. Жасанды интеллектке міндет қойып, оның қателеспегенін тексеретін де дәл осындай адамдар.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Ұяшықта мәтін, сан немесе формула жатуы мүмкін, ал формула әрқашан «тең» белгісінен басталады. Онда сандардың өзін емес, оларды алатын ұяшықтардың мекенжайларын және амал белгілерін жазады: қосу, алу, көбейту, бөлу, сондай-ақ функцияларды, мысалы, тұтас ауқымды қосатын СУММ функциясын. Ұяшықта сен тек нәтижені көресің, ал формуланың өзін жоғарыдағы формулалар жолы көрсетеді. Қандай да бір ұяшықтағы сан өзгергенде, бағдарлама оған сілтеме жасайтын барлық формулаларды тауып, оларды өзі қайта есептейді.
Аздап тарих
Дербес компьютерге арналған алғашқы электрондық кестені жетпісінші жылдардың соңында екі жас бағдарламашы, Дэн Бриклин мен Боб Фрэнкстон ойлап тауып, оны ВизиКалк деп атады. Бриклин бизнес мектебінде оқып жүріп, бір мәнді өзгерткен бойда оқытушының тақтадағы тұтас сандар бағандарын өшіріп, қолмен қайта есептейтінін көрді. Ол: мұны компьютер өзі істесін, деп ойлады. Бағдарлама соншалықты танымал болғаны сонша, көпшілік компьютерді тек соның үшін ғана сатып алатын.
Практикада не істейміз?
Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда «Сатып алулар» парағы: бағандарда тауар, баға, саны және құны, ал жолдарда дәптерлер, қаламдар және альбом. Қалам мен альбомның құны формулалармен есептеліп тұр — D3-ті шертіп, формулалар жолынан оның қалай құрылғанына қара. Енді D2-ні таңдап, дәптерлер үшін дәл сондай формуланы жаз: олардың бағасы мен саны қай ұяшықтарда жатқанын ойлан. Ал D5-ке барлық сатып алулардың жалпы сомасын жина — ауқымды қосатын функцияны есіңе түсір. Маңыздысы: ойша есептелген сан емес, тек ұяшықтарға сілтемесі бар формула ғана есепке алынады. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.