Бұл не?
Сабақтың тақырыбы — «Шарттар: if, elif, else». Талдап көрейік. Шарт бағдарламаны таңдауға үйретеді, сен ауа райына қарай киім таңдайтының сияқты: егер суық болса — күрте, егер жылы болса — кофта, әйтпесе — футболка. Бағдарлама шартты тексеріп, тек сәйкес келетін бөлігін ғана орындайды. Бүкіл тізбектен дәл бір нұсқа ғана іске қосылады.
Бұл не үшін керек?
Әрбір робот пен ұшқышсыз аппарат үнемі шешім қабылдайды: егер алда кедергі болса — тежел, әйтпесе — жүре бер. Дата-орталықтағы ақылды термостат серверлер қызып кеткенде салқындатуды қосады, ал медициналық монитор пульс шектен шығып кетсе, дабыл қағады. Жасанды интеллект мұндай шарттарды жаза алады, бірақ шекараны дәл қай жерден жүргізу керектігін және дәл шетінде не болуы тиіс екенін адам шешеді. Шарттарды түсіну — барлық мүмкін жағдайлар туралы ойлай білу, және ол кез келген инженерлік мамандықта пайдаға асады.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Иф сөзі «егер» дегенді білдіреді: оның астындағы шегініспен жазылған командалар шарт ақиқат болғанда ғана орындалады. Элиф — «әйтпесе егер», оны жоғарыдағы шарттар орындалмағанда тексереді, ал элс — «қалған барлық жағдайларда». Салыстыру үшін үлкен, кіші, үлкен немесе тең, кіші немесе тең белгілері, «тең бе» деген сұраққа арналған қос тең белгісі және «тең емес» белгісі бар. Пайтон тіпті қос салыстыруды да түсінеді, яғни сан екі шекараның арасында қысылып тұрған жағдайды.
Аздап тарих
Пайтон тілін нидерландтық бағдарламашы Гвидо ван Россум ойлап тапты: сексенінші жылдардың соңында ол оны Рождество демалысы кезінде хобби ретінде жаза бастады. Ол тілді жыланның құрметіне емес, британдық «Монти Пайтонның ұшатын циркі» комедиялық бағдарламасының құрметіне атады. Оның ерекше идеяларының бірі — кодтағы шегіністер әшекей емес, тілдің бір бөлігі: дәл солар қай командалар шартқа жататынын көрсетеді.
Практикада не істейміз?
Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда «Ауа райы бойынша кеңес» бағдарламасы бар Пайтонның шағын ортасы: ол температураны сұрайды және әзірге тек жиырма бестен жоғары болғанда ғана «Ыстық» деп айта алады. Сен қалған тармақтарды жазып толықтыруың керек: оннан төмен — «Суық», оннан жиырма беске дейін қоса алғанда — «Жылы». Әсіресе шекаралар туралы ойлан: дәл он және дәл жиырма бес болғанда қай тармақ іске қосылады, өйткені автотексеру дәл соларды қояды. Бағдарламаны әртүрлі сандармен іске қосып, консольге не шығатынына қара да, автотексеруді бас. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.