Бұл не?
Сабақтың тақырыбы — «Айнымалылар және типтер». Талдап көрейік. Айнымалы — бағдарлама мән салатын, жапсырмасы бар қорапша. Баға жүз елуге тең деп жаздың — демек, жүз елу санын баға деген жазуы бар қорапқа салдың. Ал мәннің типі ішінде не жатқанын білдіреді: бүтін сан, бөлшек сан немесе мәтін жолы.
Бұл не үшін керек?
Кез келген бағдарлама — ойыннан бастап спутникті басқару жүйесіне дейін — деректерді айнымалыларда сақтайды және олардың типін түсінуі керек. Егер сан мен жолды шатастырсаң, қосудың орнына жабыстыру шығады, сөйтіп қоймадағы робот басқа тауарды санап беруі мүмкін. Жасанды интеллект код жазып жатыр, бірақ әр айнымалыда не жатқанын түсінетін адам бағдарламаның қай жерде қателескенін тез байқайды. Бұл — бүкіл бағдарламалау құрылатын іргетас.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Бағдарламадағы тең белгісі «тең» дегенді емес, «меншіктеу» дегенді білдіреді: алдымен оң жағы есептеледі, содан кейін нәтиже сол жақтағы айнымалыға салынады. Сандар әдеттегідей қосылады, ал жолдар жабыстырылады: жүз елу деген жолға төрт деген жолды қоссаң, бір мың бес жүз төрт шығады. Инпут функциясы сен цифрлар енгізсең де әрқашан жол қайтарады, сондықтан есептеулер үшін оны инт функциясымен санға айналдырады. Айнымалылардың атауларын латын әріптерімен және түсінікті етіп жазады, сонда бір айдан кейін кодты өзің де оңай түсінесің.
Аздап тарих
Елуінші жылдары Ай-Би-Эм компаниясында Джон Бэкустың командасы Фортранды жасады — ұзын машиналық кодтардың орнына айнымалылардың түсінікті атаулары бар формулаларды жазуға болатын алғашқы танымал тілдердің бірі. Бұған дейін бағдарламашылар жадтың қай ұяшығында не жатқанын өздері есте сақтайтын. Фортран ғалымдар мен инженерлерге қатты ұнағаны сонша, оны ғылыми есептеулерде әлі күнге дейін қолданады.
Практикада не істейміз?
Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда Пайтонның шағын ортасы: дәптер сатып алу бағдарламасы бар редактор, консоль, айнымалылар жадының терезесі, қадамдап іске қосу және автотексеру батырмалары. Қазір баға мен саны кодта жай ғана жазылып тұр, ал оларды пайдаланушы әрқайсысын жаңа жолдан енгізуі керек. Енгізу функциясы не қайтаратынын және ол қандай типте болатынын ойлан, сондай-ақ көбейту сандармен жұмыс істегендей орындалуы үшін не істеу керек екенін ойла. Бағдарламаны қадамдап іске қос, жадтан айнымалыларда не жатқанына қара да, тексер: жүз елу мен төрт үшін алты жүз шығуы керек. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.