Бұл не?
Сабақтың тақырыбы — «Функциялар: деф және ретёрн». Талдап көрейік. «Капучино» батырмасы бар кофе машинасын елестет: сен оған әр жолы дәнді қалай ұнтақтау және сүтті қалай көпіртуді түсіндірмейсің, жай ғана батырманы басасың. Бағдарламадағы функция да — дәл осындай батырма: өз аты бар, бір рет жазылып, қалағаныңша шақырылатын код бөлігі. Оған деректер бересің — нәтиже аласың.
Бұл не үшін керек?
Кез келген үлкен бағдарлама — банк қосымшасынан бастап ұшқышсыз аппаратты немесе СпейсИкс зымыранын басқару жүйесіне дейін — мыңдаған функциядан құралған, әрқайсысы бір түсінікті іс атқарады. Жасанды интеллект қазір көп код жазады, бірақ тапсырманы дұрыс функцияларға бөлу, оның жазғанын оқу және ондағы қатені табу үшін функциялардың қалай құрылғанын түсіну керек. Функциялар — бағдарламашылардың ортақ тілі, ал солар арқылы ойлай білу әзірлеушіге де, инженерге де, ғалымға да керек болады. Мұны түсінетін адам машинаға нақты тапсырма қойып, жауабын тексере алады.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Функцияны «деф» сөзімен жариялайды, содан кейін оның атын, жақша ішінде параметрлерін және қос нүктені жазады, ал денесін шегініспен жазады. Функция шақырылмайынша, оның денесі орындалмайды. Шақырған кезде параметр аргументтің мәнін алады: егер жеңілдікті он екі мыңнан шақырсаң, функцияның ішіндегі баға он екі мың болады. «Ретёрн» сөзі нәтижені функция шақырылған жерге қайтарады және оны бірден аяқтайды, ал ол болмаса, функция бос мән — «Нон» қайтарады; функцияның ішіндегі айнымалылар тек оның жад кадрында өмір сүреді және қайтарылғаннан кейін жоғалады.
Аздап тарих
Ішкі бағдарлама идеясы ең алғашқы компьютерлерде пайда болды. Кембридж университетінде бағдарламаны жадта сақтаған алғашқы машиналардың бірі — ЭДСАК-та Дэвид Уилер код бөлігіне секіріп өтіп, оны шақырған жерге қайта оралудың тәсілін ойлап тапты. Морис Уилкспен бірге олар осындай дайын ішкі бағдарламалардың кітапханасын жинады, және содан бері бағдарламаларды көп рет қолданылатын бөліктерден жаза бастады.
Практикада не істейміз?
Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда Питонның шағын ортасы тұр: коды бар редактор, консоль, шақыру кадрлары бар жад және қадамдап іске қосу. Жоғарыда мысал бар — сәлемдесу функциясы, оны бір рет жариялап, екі есім үшін шақырған; оны іске қосып, консольде не пайда болатынын қара. Төменде — сенің жеңілдік функцияң, әзірге оның ішінде бітеуіш тұр: баға он мыңнан бастап болғанда ол он пайыз жеңілдік беретін, әйтпесе баға өзгермейтін және төленетін бағаны қайтаратын етіп жаса. Тексер: он екі мың үшін он мың сегіз жүз шығуы керек, содан кейін автотексеру сенің функцияңды әртүрлі бағалармен өзі шақырады. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.