РусҚаз

Кальций, магний және кермек су

Химия · 9-сынып · Металдар · Сабақ 2 / 5

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Кальций, магний және кермек су». Талдап көрейік. Сен шәйнектегі ақ қақты көрген шығарсың немесе бір суда сабынның оңай көпіршитінін, ал екіншісінде әрең көбіктенетінін байқаған шығарсың. Оған суда еріген кальций мен магний тұздары кінәлі, бұл екі металдың иондары плюс екі заряд алып жүреді. Мұндай суды кермек су деп атайды, және бүгін біз оны жұмсақ етуді үйренеміз.

Кальций, магний және кермек су — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Кермек су — су қызатын немесе түтіктер арқылы ағатын кез келген техниканың үнсіз жауы. Қақ электр станцияларының қазандарын, жылу алмастырғыштарды және жасанды интеллектке арналған серверлер жұмыс істейтін дата-орталықтардың сұйық салқындату жүйелерін бітеп тастайды, тіпті жұқа тұнба қабаты жылу берілуін нашарлатып, энергияны жеп қояды. Суды дайындау пластиналарды аса таза сумен жуатын микрочип зауыттарында, ауруханаларда және тұщыландыру станцияларында керек. Жасанды интеллект реагенттің мөлшерін есептей алады, бірақ қақтың қайдан пайда болғанын түсіну, жұмсарту тәсілін таңдау және нәтижені нақты қондырғыда тексеру — осы химияны білетін инженердің жұмысы.

Кальций, магний және кермек су — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Кальций мен магний екі сыртқы электронын беріп, суда жақсы ұсталатын иондарға айналады. Егер суда кальций гидрокарбонаты еріген болса, қайнатқанда ол ыдырайды, ал ерімейтін кальций карбонаты қақ болып шөгеді — бұл уақытша кермектік. Кальций мен магний хлоридтері мен сульфаттарын қайнатып кетіру мүмкін емес, бұл тұрақты кермектік: мұнда сода көмектеседі, оның карбонат-иондары кермектік иондарын ерімейтін тұнбаға байланыстырады. Иондар ерітіндіден кетті ме — кермектік те кетті.

Кальций, магний және кермек су — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Әкті, борды және магнезияны адамдар ежелден білген, бірақ олардың ішінде металдар жасырынып жатқаны тек он тоғызыншы ғасырдың басында анықталды. Ағылшын химигі Гемфри Дэви олардың ылғал қосылыстары арқылы күшті электр тогын өткізіп, кальций мен магнийді металл түрінде бөліп алды. Осылайша үйреншікті тастар мен ұнтақтар бұрын белгісіз болған элементтердің қосылыстары болып шықты.

Кальций, магний және кермек су — Аздап тарих

Формула: уақытша кермектік

Кальций гидрокарбонаты тек ерітіндіде ғана болады, ал қыздырғанда шыдамай, үш затқа ыдырайды. Сөзбен оқимыз: кальций гидрокарбонаты қайнатқанда тұнбаға түсетін кальций карбонатын береді, плюс ұшып кететін көмірқышқыл газы, плюс су. Кальций карбонаты — бұл бор, шәйнектегі сол қақ; төмен қараған бағдарша тұнбаны, жоғары қараған бағдарша газды білдіреді. Суды неғұрлым толық қайнатсаң, соғұрлым көп гидрокарбонат ыдырайды және уақытша кермектік соғұрлым төмендейді. Кермектіктің өзін бір литр судағы кальций мен магний иондарының миллимольдерімен өлшейді.

  • Ca(HCO₃)₂ → CaCO₃↓ + CO₂↑ + H₂OCa(HCO₃)₂ — кальций гидрокарбонаты, суда еріген, —
    CaCO₃ — кальций карбонаты, қақ, яғни тұнба, —
    CO₂ — көмірқышқыл газы, ұшып кетеді, —
    H₂O — су, —

Формула: сода арқылы жұмсарту

Тұрақты кермектікті кальций хлориді мен магний сульфаты сияқты тұздар тудырады: қайнатқанда олар ерітіндіде тыныш қала береді. Сода, яғни натрий карбонаты, суға карбонат-иондарын әкеледі, және олар кермектік иондарымен кездеседі. Оқимыз: кальций ионы екі плюс және карбонат-ион екі минус тұнбаға түсетін кальций карбонатын береді. Бір кальций ионы бір карбонат-ионмен байланысады, сондықтан соданы суда қалған иондар қанша болса, сонша қосу керек, артық емес. Артығын қоссаң — сода жай ғана ерітіндіде қалады, ал бұл реактивтің бекер жұмсалуы.

  • Ca²⁺ + CO₃²⁻ → CaCO₃↓Ca²⁺ — кальций ионы, кермектік көзі, ммоль
    CO₃²⁻ — содадан келген карбонат-ион, ммоль
    CaCO₃ — кальций карбонаты, тұнба, ммоль

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда кермектігі литріне төрт миллимоль болатын бір литр су тұр: онда кальций гидрокарбонаты, кальций хлориді және магний сульфаты еріген, ал экранда судағы кальций мен магний иондарының қанша екені көрініп тұр. Сенің мақсатың — кермектікті нөлге жеткізу және бұл үшін екі миллимольден артық сода жұмсамау. Неден бастаған тиімді екенін ойлан: кермектіктің қай бөлігін суды жай ғана қайнатып, тегін кетіруге болады, және содан кейін қанша ион қалады? Сандардың қалай өзгеретінін бақыла да, соданы тек қайнатқанда кетпейтін бөлікке ғана қос. Егер бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, мен жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

2 ммоль-ден артық сода жұмсамай, суды жұмсақ етіңіз (кермектігі 0).
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Металдар

  1. Сілтілік металдар
  2. Кальций, магний және кермек су
  3. Алюминий: қышқыл да, сілті де
  4. Темір: Fe²⁺ және Fe³⁺
  5. Құймалар