Бұл не?
Сабақтың тақырыбы — «Ақпарат іздеу». Талдап көрейік. Іздеу жүйесі сенің сұрағыңды толық оқымайтын, бірақ керекті сөздер кездесетін кітаптарды іздейтін кітапханашыға ұқсайды. Сондықтан басты, кілт сөздерді атау маңызды: не туралы іздейміз және нені білгіміз келеді. Сондай-ақ сенімді дереккөзді кездейсоқ пікірден ажырата білу керек.
Бұл не үшін керек?
Адамдар күн сайын интернеттен жауап іздейді: дәрігер — жаңа дәрі туралы деректерді, инженер — материалдың сипаттамаларын, ғалым — жаңа зерттеулерді. Нейрожелілер де сұрақтарға жауап береді, бірақ кейде сеніммен қателеседі, сондықтан фактілерді сенімді дереккөздерден тексеруге әрқашан тура келеді. Нақты жауапты тез тауып, оған сенуге бола ма, жоқ па, түсіне білу — алдағы жылдардағы ең маңызды дағдылардың бірі. Оны меңгерген адам жарнамаға да, ойдан шығарылған нәрселерге де алданбайды.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Іздеу жүйесі сұраудағы сөздер бар беттерді жинап, ең жақсы сәйкес келетіндерін жоғары қояды. «Қандай» немесе «ең» сияқты сөздерді ол іс жүзінде ескермейді, сондықтан нақты кілт сөздер артық нәтижені азырақ береді. Нәтижелердің алғашқы жолдарын көбіне «Жарнама» белгісі бар жарнама алады, ал форумда жауапты кез келген адам жаза алады. Сондықтан фактілерді энциклопедиялардан, анықтамалықтардан және ресми сайттардан тексереді.
Аздап тарих
Тоқсаныншы жылдардың соңында Стэнфорд университетінің екі аспиранты, Ларри Пейдж бен Сергей Брин, сайттарды нәтижелерде ретімен қалай қоюға болатынын ойлап тапты: егер бетке көптеген басқа маңызды беттер сілтеме жасаса, ол маңыздырақ. Олардың оқу жобасынан Гугл өсіп шықты. Алғашында олардың сервері университет жатақханасында тұрған, ал дискілерге арналған корпусты, айтуларынша, конструктор бөлшектерінен жинаған.
Практикада не істейміз?
Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Алдыңда тоғыз беттен тұратын шағын интернеті бар оқу іздеу жүйесі, ал сұрауды сен дайын сөздерден құрастырасың — үштен аспайтын. Килиманджаро тауының биіктігін білу керек: не туралы іздейтінімізді және нақты нені білгіміз келетінін ойланып, тек ең басты сөздерді ғана таңда. Нәтижелерге қара: жауабы бар сенімді дереккөз алғашқы үштікте болуы керек, оны ашып, биіктікті жауап өрісіне жаз. Форумнан сақ бол: ондағы автор кім және оған сенуге бола ма, деп өзіңнен сұра. Бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, жауап беремін. Уайымдама.