РусҚаз

Карбон қышқылдары: сірке суы және сода

Химия · 10-сынып · Спирттер, альдегидтер, қышқылдар · Сабақ 3 / 5

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Карбон қышқылдары: сірке суы және сода». Талдап көрейік. Әрқайсымыз бәліш қамырының қалай көпсіп көтерілетінін немесе содаға сірке суын тамызғанда оның қалай көңілді шыжылдайтынын көргенбіз. Бала кезден таныс бұл құбылыс — карбон қышқылдары қатысатын классикалық химиялық реакция, бұл қышқылдық тобы бар ерекше органикалық қосылыстар. Дәл солар сірке суының өткір дәміне, орман құмырсқаларының ащы шағуына және піскен алманың балғын иісіне жауап береді.

Карбон қышқылдары: сірке суы және сода — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Карбон қышқылдары биологиялық ыдырайтын полимерлердің, қауіпсіз еріткіштердің және заманауи дәрілердің негізгі құрылыс блоктары болып табылады. Бүгін жасанды интеллект жаңа антибиотиктің немесе экопластиктің құрылымын бірер минутта жобалай алады, бірақ оларды нақты реакторда химияның қатаң заңдары бойынша синтездеуге тура келеді. Биотехнология, жасыл энергетика және медицина саласындағы мамандар химиялық процестердің параметрлерін дұрыс қойып, есептеулерді тәжірибеде тексере білетіндіктен сұранысқа ие. Нейрожелі реакция сызбасын ұсынады, бірақ шикізаттың арақатынасын дәл есептеп, тәжірибені материалдық әлемде қауіпсіз жүргізе алатын тек адам.

Карбон қышқылдары: сірке суы және сода — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Кез келген карбон қышқылының құрамында карбоксил тобы бар, ол сулы ерітіндіде қозғалғыш сутек ионын бере алады. Содамен кездескенде қышқыл одан әлсізірек көмір қышқылының қалдығын ығыстырып шығарады. Түзілген көмір қышқылы өте тұрақсыз және бірден таза су мен көмірқышқыл газына ыдырайды. Бөлінген газ шыжылдап сыртқа ұмтылып, қайнау әсерін тудырады.

Карбон қышқылдары: сірке суы және сода — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Сірке қышқылы адамға мыңдаған жылдар бойы серік болып келеді, өйткені шарап ауамен ұзақ жанасқанда өздігінен оңай сірке суына айналған. Антикалық табиғат зерттеушілері де қышқыл сірке суының қатты әктасты және інжу-маржанды көзге көрінбейтін газды қарқынды бөліп ерітетінін білген. Кейінірек химиктер бұл бұрқылдауға көмірқышқыл газы жауап беретінін, ал реакцияның өзі массаның сақталу заңына қатаң бағынатынын дәлелдеді.

Карбон қышқылдары: сірке суы және сода — Аздап тарих

Формула: зат мөлшері

Химиялық реакциялар жеке бөлшектер арасында жүреді, сондықтан заттардың массасын арнайы шамаға — зат мөлшеріне айналдырады. Оны есептеу үшін таза компоненттің массасын оның молярлық массасына бөледі. Эн әрпі зат мөлшерін білдіреді және мольмен өлшенеді. Кіші эм әрпі — заттың граммен берілген массасы, ал үлкен эм әрпі — Менделеев кестесінен алынатын, грамм бөлу мольмен өлшенетін молярлық масса. Өлшендінің массасы бірдей болғанда молекула неғұрлым ауыр болса, біздің қолымызда заттың соғұрлым аз молі болады.

  • n = m / Mn — зат мөлшері, моль
    m — зат массасы, г
    M — молярлық масса, г/моль

Формула: реакцияға қажет масса

Реакция теңдеуі молекулалардың бір-бірімен қандай қатынаста қосылатынын көрсетеді. Біздің реакцияда бір моль сірке қышқылына дәл бір моль сода қажет, яғни олардың зат мөлшерлері тең болуы керек. Зертханалық таразыда неше грамм сода өлшеу керек екенін білу үшін біз оның мольдерін массаға айналдырамыз. Эм массасы мольмен берілген эн зат мөлшерін грамм бөлу мольмен берілген үлкен эм молярлық массасына көбейткенге тең. Соданың молярлық массасын біле отырып, реакция толық жүруі үшін қажетті үлесті жоғары дәлдікпен есептей аламыз.

  • m = n · Mm — зат массасы, г
    n — зат мөлшері, моль
    M — молярлық масса, г/моль

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Экранда алдыңда тоғыз пайыздық елу грамм ас сірке суы бар колба және құрғақ сода салынған тостаған тұр. Сипаттамада сірке суының осы көлемінде жетпіс бес мыңнан бір моль қышқыл бар екені көрсетілген, ал сода тым аз салынған. Саған зат мөлшері арқылы толық әрекеттесу үшін неше моль сода қажет екенін ойлап табып, оның қажетті массасын есептеу керек. Содан кейін таразыдағы соданың массасын грамның оннан бір бөлігіне дейінгі дәлдікпен реттеп, артық қалмағанына көз жеткізу үшін реагенттерді колбада араластыр. Егер бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, мен жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

Сірке қышқылы да, сода да толық әрекеттесетіндей соданың массасын таңдап (дәлдігі 0,1 г), араластырыңыз.
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Спирттер, альдегидтер, қышқылдар

  1. Спирттер: –OH тобы
  2. Альдегидтер: реакция бойынша табу
  3. Карбон қышқылдары: сірке суы және сода
  4. Күрделі эфирлер және майлар
  5. Фенол