РусҚаз

Тамыр, сабақ, жапырақ

Биология · 7-сынып · Өсімдіктер · Сабақ 1 / 4

Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Бұл не?

Сабақтың тақырыбы — «Тамыр, сабақ, жапырақ». Талдап көрейік. Жер астында қуатты сорғысы, жүрдек лифтілері және кішкентай күн батареяларынан тұратын тұтас шатыры бар тірі зәулім үйді елестет. Гүлді өсімдік шамамен осылай құрылған: тамыр өркенді ұстап тұрады және жерден су сорады, сабақ ағындарды таратады, ал жапырақтар жарықты ұстап, қоректік заттар дайындайды. Бәрі бірге өсімдіктің өзін қоректендіретін және бүкіл планетаға оттегі өндіретін үйлесімді фабрика құрайды.

Тамыр, сабақ, жапырақ — Бұл не?

Бұл не үшін керек?

Өсімдік мүшелерінің жұмысын түсіну қазіргі тік фермалардың және алыс экспедицияларға арналған болашақ ғарыштық оранжереялардың негізінде жатыр. Жасанды интеллект бүгіннің өзінде жылыжайлардағы микроклиматты басқарып, өскіндерді камералармен сканерлейді және жапырақтардың шағылу спектрін талдайды. Алайда бұл жүйелерге ережелерді дәл ботаниканы терең түсінетін адам белгілейді, тұйық биосфераларды жобалайды және өскіндерге қорек немесе ауа жетпесе, не дұрыс болмағанын шешеді.

Тамыр, сабақ, жапырақ — Бұл не үшін керек?

Бұл қалай жұмыс істейді?

Тамыр түктері миллиондаған кішкентай түтікшелер сияқты ерітілген тұздары бар топырақ ылғалын ашқарақтықпен сорып алады. Тамыр мен сабақтың түтіктері арқылы су үздіксіз ағынмен жапырақтарға көтеріледі, онда күн сәулесімен фотосинтез іске қосылады — судан және көмірқышқыл газынан қант пен оттегі түзіледі. Содан кейін түзілген қант сабақтың арнайы түтікшелері арқылы төмен түсіп, бүкіл өсімдікті энергиямен қамтамасыз етеді, тек топырақта тамырлардың тыныс алуына жеткілікті ауа сақталса болғаны.

Тамыр, сабақ, жапырақ — Бұл қалай жұмыс істейді?

Аздап тарих

Он жетінші ғасырда жаратылыстанушы Ян Баптист ван Гельмонт тал бұтағын дәл өлшенген топырағы бар күбіге отырғызып, бес жыл бойы оны тек жаңбыр суымен суарды. Өсіп шыққан ағашты өлшегенде ол талдың ондаған килограмм масса жинағанын, ал топырақтың салмағы дерлік өзгермегенін таң қала байқады, бұл өсімдіктердің өз мүшелерін тек топырақтан ғана құрмайтынын дәлелдеді.

Тамыр, сабақ, жапырақ — Аздап тарих

Практикада не істейміз?

Ал енді практикалық тапсырманы орындап көрейік. Экранда алдыңда топырақтағы өсімдіктің үлгісі: күн, тамыр, сабақ, салбырап тұрған төрт жапырақша және суаруға арналған шелек. Алдымен тамырды, сабақты және жапырақты кезекпен басып, олардың құрылысын зертте де, мүшелерді қарап шыққаныңды есепке алдыр. Көгілдір су нүктелерінің жоғары көтерілетінін, ал қызғылт сары қант тамшыларының төмен түсетінін қара: қазір су аз, және фотосинтез өте әлсіз. Тамырларға оттегінің жолын жаппай, жапырақтарды суғару үшін жарық пен топырақ ылғалдылығының тепе-теңдігін тауып көр де, фотосинтезді кемінде сексен пайызға дейін жеткіз. Егер бірдеңе түсініксіз болып қалса — ештеңе етпейді, менен кез келген нәрсені сұра, мен жауап беремін. Уайымдама.

Тәжірибедегі тапсырма

Тамырды, сабақты және жапырақты басыңыз. Содан кейін фотосинтез 80%-дан кем болмайтындай жарық пен суаруды таңдаңыз.
Интерактивті сабақты ашу ›Өз қолыңмен тәжірибе, дауыспен дәріс, ЖИ-тәлімгер және тест. Тегін.

Тақырып сабақтары: Өсімдіктер

  1. Тамыр, сабақ, жапырақ
  2. Гүл және жеміс
  3. Балдырлар, мүктер, қырықжапырақтар
  4. Ашық тұқымдылар мен гүлді өсімдіктер